{"id":549,"date":"2017-03-13T19:58:00","date_gmt":"2017-03-13T19:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wioslo.pl\/test\/?p=549"},"modified":"2022-02-01T09:19:18","modified_gmt":"2022-02-01T09:19:18","slug":"jak-powstrzymac-naplyw-obcych-gatunkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/2017\/03\/jak-powstrzymac-naplyw-obcych-gatunkow\/","title":{"rendered":"Jak powstrzyma\u0107 nap\u0142yw obcych gatunk\u00f3w?"},"content":{"rendered":"\n

Na ca\u0142ym \u015bwiecie ro\u015bnie problem obcych gatunk\u00f3w inwazyjnych. Jest ich co raz wi\u0119cej i s\u0105 coraz liczniejsze. Mimo globalnych wysi\u0142k\u00f3w, aby powstrzyma\u0107 lub chocia\u017c ograniczy\u0107 inwazje, nic nie wskazuje, aby mia\u0142y one spowolni\u0107. Nowe przypadki wci\u0105\u017c maj\u0105 miejsce, dotycz\u0105 wszystkich grup taksonomicznych i nasilaj\u0105 si\u0119 we wszystkich regionach \u015bwiata. Nikt do ko\u0144ca nie jest wstanie przewidzie\u0107 ca\u0142kowitych potencjalnych konsekwencji takich wprowadze\u0144 ani ich skumulowanego efektu. Maj\u0105 bardzo negatywny wp\u0142yw na ekosystemy, prowadz\u0105 do utraty r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i wypierania, a cz\u0119sto i wymierania rodzimych ro\u015blin, zwierz\u0105t, grzyb\u00f3w. Niekt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 katastrofalne w skutkach dla rolnictwa, produkcji \u017cywno\u015bci i lek\u00f3w, zasob\u00f3w czystej wody i innych korzy\u015bci, jakie czerpiemy z przyrody. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Obce gatunki inwazyjne to takie, kt\u00f3re zosta\u0142y celowo lub niechc\u0105cy przeniesione przez ludzi poza naturalny zasi\u0119g, a wyst\u0119puj\u0105c tam na wolno\u015bci maj\u0105 negatywny wp\u0142yw na przyrod\u0119 oraz jako\u015b\u0107 \u017cycia ludzi. S\u0105 jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w utraty r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej w skali globalnej i wymierania gatunk\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza kr\u0119gowc\u00f3w. Obecno\u015b\u0107 obcych gatunk\u00f3w nie zawsze w spos\u00f3b \u0142atwo dostrzegalny prowadzi do os\u0142abienia lub wymarcia lokalnych takson\u00f3w. Mo\u017ce si\u0119 wr\u0119cz wydawa\u0107, \u017ce lokalnie \u201ewzbogacaj\u0105\u201d one r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkow\u0105. Niestety ostatecznym efektem wprowadze\u0144 jest zawsze ujednolicenie \u015bwiatowej fauny i flory oraz zanikanie endemicznych biocenoz.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo licznych bada\u0144 nad gatunkami inwazyjnymi, wci\u0105\u017c bardzo ma\u0142o wiadomo na temat dynamiki ich pojawiania si\u0119 i kumulowania w poszczeg\u00f3lnych rejonach \u015bwiata. Mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w, w kt\u00f3rego sk\u0142ad weszli m.in. cz\u0142onkowie Komisji Przetrwania Gatunk\u00f3w, Grupy Specjalist\u00f3w od Gatunk\u00f3w Inwazyjnych IUCN (Species Survival Commission \u2013 SSC, Invasive Species Specialist Group \u2013 ISSG), postanowi\u0142 uzupe\u0142ni\u0107 t\u0119 luk\u0119, a efekt swoich bada\u0144 opublikowa\u0142 w Nature Communications<\/a>. Badacze stworzyli i przeanalizowali baz\u0119 danych* zawieraj\u0105c\u0105 45 813 pierwszych stwierdze\u0144 pojaw\u00f3w 16 926 gatunk\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y uznane za obce i inwazyjne.<\/p>\n\n\n\n

Wyniki ukazuj\u0105, \u017ce w skali globalnej wzrost liczby gatunk\u00f3w obcych nie wykazuje \u017cadnych oznak spowolnienia. W ci\u0105gu ostatnich 200 lat liczba stwierdze\u0144 wprowadze\u0144 nowych gatunk\u00f3w inwazyjnych na ca\u0142ym \u015bwiecie ros\u0142a i jest najwy\u017csza w ostatnich latach. 37% wszystkich pierwszych wprowadze\u0144 zarejestrowanych zosta\u0142o w latach 1970\u20132014. Jednak r\u00f3\u017cne grupy taksonomiczne mia\u0142y sw\u00f3j bum zwi\u0105zany z r\u00f3\u017cnymi wydarzeniami. Pierwszy wyra\u017any wzrost liczby zanotowanych przypadk\u00f3w inwazyjnych ro\u015blin naczyniowych nast\u0105pi\u0142, prawdopodobnie w wyniku intensyfikacji ogrodnictwa, w XIX wieku. Rozwini\u0119cie si\u0119 \u015bwiatowego handlu mog\u0142o by\u0107 przyczyn\u0105 gwa\u0142townego wzrostu nowych przypadk\u00f3w wprowadzenia do \u015brodowiska po 1950 roku licznych obcych organizm\u00f3w takich jak glony, mi\u0119czaki i owady. Badacze spodziewaj\u0105 si\u0119, \u017ce przypadki nowych stwierdze\u0144 gatunk\u00f3w inwazyjnych b\u0119d\u0105 nadal coraz cz\u0119stsze w odniesieniu do wi\u0119kszo\u015bci grup taksonomicznych. Wyj\u0105tkiem mog\u0105 by\u0107 tylko ssaki i ryby.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Azjatycka mangusta ma\u0142a (Herpestes javanicus) oraz pochodz\u0105ca z Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej ropucha aga (Rhinella marina), zosta\u0142y sprowadzone na Hawaje celowo przez cz\u0142owieka. W\u0142a\u015bciciele plantacji trzciny cukrowej mieli nadziej\u0119, \u017ce ogranicz\u0105 one liczb\u0119 szkodnik\u00f3w, tymczasem przyczyniaj\u0105 si\u0119 do wymierania wielu rodzimych gatunk\u00f3w<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W ostatnich latach coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o zagro\u017ceniach i kosztach, jakie nios\u0105 ze sob\u0105 gatunki obce. Mog\u0105 one by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci najbardziej znacz\u0105ce dla gospodarek rozwijaj\u0105cych si\u0119. Pom\u00f3c w rozwi\u0105zaniu problemu maj\u0105 podpisywane umowy mi\u0119dzynarodowe i przyjmowane nowe przepisy miejscowe. Niestety wyniki omawianych bada\u0144 jak i wiele innych danych wskazuje, \u017ce podejmowane dzia\u0142ania s\u0105 nieefektywne. Drogi, kt\u00f3rymi obce gatunki przedostaj\u0105 si\u0119 lub s\u0105 introdukowane na nowe tereny, ulegaj\u0105 dynamicznym zmianom. Nowym inwazjom biologicznym sprzyja m.in. zwi\u0119kszanie si\u0119 \u015bwiatowego handlu, rozwijaj\u0105ca si\u0119 turystyka, globalizacja rolnictwa i ogrodnictwa oraz tworzenie nowych dr\u00f3g i szlak\u00f3w. Za tymi transformacjami nie nad\u0105\u017caj\u0105 praktyczne i legislacyjne rozwi\u0105zania prewencyjne, zw\u0142aszcza w odniesieniu do takson\u00f3w zawlekanych przez przypadek, jak bezkr\u0119gowce czy patogeny. Nale\u017cy wi\u0119c pilnie opracowa\u0107 system bardziej skutecznych polityk. <\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug autor\u00f3w, jedyny przyk\u0142ad w miar\u0119 efektywnego prawa krajowego stanowi ustawa bezpiecze\u0144stwa biologicznego z Nowej Zelandii. Jest to obecnie najbardziej kompleksowe i rygorystyczne na \u015bwiecie prawodawstwo w zakresie zapobiegania wprowadzaniu obcych gatunk\u00f3w. G\u0142\u00f3wne znaczenie ma tu stosowanie \u201ebia\u0142ej listy\u201d gatunk\u00f3w, kt\u00f3rych ww\u00f3z do kraju jest dozwolony. Wszystkie pozosta\u0142e gatunki, kt\u00f3re na li\u015bcie si\u0119 nie znalaz\u0142y, musz\u0105 przed wpuszczeniem na terytorium przej\u015b\u0107 pe\u0142n\u0105 ocen\u0119 ryzyka. Niestety w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w i stref ekonomicznych, w tym w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych czy w Australii, stosowane s\u0105 rozwi\u0105zania odwrotne. Korzystanie z \u201eczarnych list\u201d, zawieraj\u0105cych zamkni\u0119te spisy takson\u00f3w, kt\u00f3rych nie mo\u017cna wwozi\u0107, powoduje konieczno\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ej aktualizacji prawa w miar\u0119 pojawiania si\u0119 nowych informacji i pog\u0142\u0119biania stanu wiedzy. Jest to bardzo trudne i bezowocne, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 niedawno wprowadzonych gatunk\u00f3w obcych nie by\u0142a problematyczna w kraju pochodzenia, a niekt\u00f3re nie by\u0142y nawet znane nauce. Opracowanie systemu faktycznie skutecznych dzia\u0142a\u0144 prewencyjnych jest wi\u0119c zadaniem tyle\u017c wa\u017cnym, co bardzo trudnym.<\/p>\n\n\n\n

MK<\/p>\n\n\n\n

_______________<\/p>\n\n\n\n

* Baza ta podzielona na podstawowe grupy taksonomiczne i kontynenty. Jest dost\u0119pna online pod adresem: www.dx.doi.org\/10.12761\/SGN.2016.01.022<\/a><\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na ca\u0142ym \u015bwiecie ro\u015bnie problem obcych gatunk\u00f3w inwazyjnych. Jest ich co raz wi\u0119cej i s\u0105 coraz liczniejsze. Mimo globalnych wysi\u0142k\u00f3w, aby powstrzyma\u0107 lub chocia\u017c ograniczy\u0107 inwazje, nic nie wskazuje, aby mia\u0142y one …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1187,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-549","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=549"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1188,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/549\/revisions\/1188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioslo.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}